|
Ghana kent geen bergen en kan worden omschreven als relatief vlak. Voor Nederlandse begrippen is het niettemin aardig heuvelachtig. Het zuiden van het land wordt gedomineerd door laaggelegen vlaktes van grasland en mangrovebos. In het westen en zuiden zijn nog enkele tropische wouden niet weggekapt, terwijl het noorden voornamelijk bestaat uit droog grasland, savannelandschap en moerasgebieden. Bossen en wouden bedekken 37 procent van het totale oppervlak. Een aantal rivieren stromen van noord naar zuid richting zee, waarvan de meeste samenkomen in het kunstmatige Voltameer (Lake Volta). Als gevolg van de bouw van een stuwdam in de voltarivier, ontstond het grootste door mensen gemaakte meer.
Klimaat
Ghana kent twee echte seizoenen: regenachtig van april tot oktober en heet en droog gedurende de rest van het jaar. De temperaturen in het droge seizoen bereiken in het noorden gemakkelijk 38°C. Het tussen-seizoen, Harmattan genaamd, dat ongeveer twee maanden beslaat tussen eind november en begin januari, brengt hete, droge en stoffige winden naar het noorden. In het zuiden wordt de regen verwacht tussen april en juni en na een droogte-interval weer in september en oktober. Temperaturen zijn in het zuiden iets lager dan in het noorden, maar vanwege de hogere luchtvochtigheid, is de warmte in het zuiden vaak moeilijker te drager. In het regenseizoen zijn de nachten erg zwoel, terwijl ze gedurende het droge seizoen kouder worden en zelfs onder de 20°C kunnen duiken, al zal het nooit echt koud worden.
Bevolking en taal
De bevolking van Ghana bestaat uit minstens 18 miljoen mensen (schattingen lopen uiteen van 18 tot 22 miljoen mensen). De helft van deze mensen spreekt één van de Akan talen (zoals Twi en Fante), de rest spreekt één van vele de talen, onderverdeeld in de taalgroepen Ga, Dagbani, Ewe of Dagme. Veel mensen spreken meerdere van deze traditionele Afrikaanse talen.
De komst van de Europeanen, Aziaten and Noord-Afrikanen voor handelsdoeleinden heeft geleid tot gemengde huwelijken, resulterend in mensen met gemengde afkomst en de introductie van buitenlandse woorden en gebruiken. Tegenwoordig is Engels de officiële taal en wordt in het hele land wordt gesproken. Maar hoewel Engels de officiële taal is, komt je in iedere regio ook mensen tegen die alleen maar bekend zijn met de traditionele Afrikaanse taal en dit percentage is significant hoger in het noordelijke en tevens armere deel van het land. In de scholen en het zakenleven wordt in hoofdzaak Engels gesproken. Op scholen vinden de lessen verplicht in het Engels plaats.
Korte geschiedenis
Het moderne Ghana werd ten minste 300.000 jaar geleden al bewoond door mensen, hetgeen bewezen is door archeologische vondsten. Er wordt echter aangenomen dat al veel eerder, enkele miljoenen jaren geleden, menselijk leven op deze locatie voorkwam. Deze vroege mensen waren waarschijnlijk jagers-verzamelaars, waarna de landbouw vermoedelijk rond 5000 voor Christus werd geïntroduceerd. Als gevolg van handel met de imperia uit de Sahel, vond er urbanisatie plaats vanaf ongeveer 1000 na Chr.. Ofschoon het huidige Ghana naar verwachting al inwoners had in de vroege historie van de mensheid, bestaat de moderne bevolking van Ghana als gevolg van handelsrelaties uit afstammelingen van immigranten uit andere delen van West Afrika. Deze immigranten hebben naar alle waarschijnlijkheid de lokale "aborigines" uitgeroeid in plaats van met ze te mengen.
Alle afzonderlijke nederzettingen in het vroegere deel van West Afrika dat nu Ghana wordt genoemd mogen wel een grote invloed op elkaar hebben gehad, in de tijd dat de eerste Europeanen arriveerden aan de kust echter, kon men onmogelijk spreken van Ghana als één consistent geheel. Op dat moment bestond het huidige Ghana uit afzonderlijke koninkrijkjes, die ieder werden bestuurd door eigen "chiefs" (soort opperhoofd / koning) en die er ieder hun eigen geloof op na hielden. Deze koninkrijken zullen wel degelijk met elkaar in contact zijn geweest, maar dat heeft zich waarschijnlijk beperkt tot de handel en het voeren van stammenoorlogen.
In 1415 waren de Portugezen de eerste Europeanen die het 'oude Ghana' ontdekten. In de literatuur wordt het 'oude Ghana' vanaf deze periode, om begrijpelijke redenen meestal aangeduid met (de) 'Goudkust'. Nadat de Engelse, Nederlandse, Deense en Franse handelaars in de zeventiende eeuw in de Goudkust arriveerden, werd het gebied het centrum van de Europese handel in West-Afrika. De handel werd gekenmerkt door grote rivaliteit tussen de handelaars uit de diverse Europese landen.
Het feit dat de Europeanen de Goudkust kozen als centrum van hun handel met dit deel van Afrika, wordt verklaard door de aanwezigheid van natuurlijke havens waar goed verdedigbaren forten konden worden opgetrokken en de nabijheid van goudvoorraden. Hoewel de Portugezen de Goudkust in de zestiende eeuw domineerden nam hun invloed in het verloop van de decennia gestaag af, waarna hun positie werd ingenomen door de Nederlanders en de Denen. In deze periode beperkte de Europese invloed zich nog voornamelijk tot de kuststreek, waar de forten dienden als basis van waaruit werd gehandeld in vooral goud.
Al voordat de Britten in 1665 het monopolie verwierven op de slavenhandel, zijn er vermeldingen van slavenhandel, evenwel in een andere vorm. Het ging om kleinschalige handel met lokale 'chiefs', die de goudhandel geenszins mocht belemmeren. Het fenomeen slavenhandel bestond overigens al lang voordat de Europese mogendheden hun intrede deden. Diverse Afrikaanse dreven reeds handel in mensen, hetgeen de Europese slavenhandel vergemakkelijkte. Tijdens de grootscheepse slavenhandel zorgden goed georganiseerde rooftochten voor verwoesting van vele lokale gemeenschappen in het gehele land. Het volledige West-Afrikaanse binnenland verwerd tot het jachtterrein van mensenjagers. Vele mensen stierven tijdens de 'strooptochten' en in de gevechten met geweren gewapende Europeanen. Daarnaast stierf vrijwel de helft van alle geschatte twaalf tot twintig miljoen Afrikanen, die als menselijke vracht naar de andere kant van de Atlantische Oceaan werden verscheept, tijdens de vijf weken durende reis stierven. Hierbij dienen ook nog eens de mensen te worden opgeteld, die de reis vanuit de binnenlanden naar of het aansluitende verblijf in de forten niet overleefden. Deze gruwelijke praktijken hielden zelfs niet op toen de slavernij officieel werd afgeschaft in het begin van de negentiende eeuw en gingen zo illegaal nog decennia lang door.
In de navolgende jaren trachtten de Britten de Goudkust te koloniseren. Het was een tijd waarin stammenstrijd over de handelsmonopolies en de oorlogen tussen de Fante en de Ashanti oplaaide. Vanaf het jaar 1902 vormde het gehele moderne Ghana, de 'Gold Coast Colony' die in handen was van de Britten. Deze kolonie werd geregeerd via het systeem van indirect bestuur, hetgeen betekent dat de traditionele chiefs het lokale bestuur vormden onder supervisie van de koloniale administrator. Na de Tweede Wereldoorlog (WOII), waarin 65.000 Afrikaanse 'vrijwilligers' uit de Goudkust voor de geallieerden vochten, voelden deze oorlogsveteranen zich bedrogen door de Britse regering, omdat zij haar anti-imperialistische en democratische beloftes introk, die zij had gemaakt toen de vrijwilligers naar het front werden gestuurd. Gesteund door de oorlogsveteranen, startten de pan-Africaanse beweging en de nationalisten onder leiding van Dr. Danquah en Dr. Nkrumah een campagne voor onafhankelijkheid.
Verschillende gebeurtenissen en incidenten leidden op 6 maart in 1957 uiteindelijk tot de onafhankelijkheid van Ghana: de eerste onafhankelijkheid na WOII. Vanaf dit moment werd Ghana geregeerd door democratische of door militairen gesteunde coups. De laatste persoon die via twee coups aan de macht kwam was Jerry Rawlings, die een militair regime leidde van 1982 tot 1992 en later als de zogenoemde gekozen president van het NDC (National Democratic Congres) tot 2000 het scepter zwaaide over Ghana. In de verkiezingen van december 2000 verloren Rawlings en het NDC de macht aan de NPP (New Patritic Party) met de nieuwe president John Kufuor. Deze nieuwe regering slaagt er gestaag in overzeese contacten te herstellen en de economie te stabiliseren, hoewel er nog altijd een lange weg te gaan is voordat Ghana economisch onafhankelijk zal zijn.
Algemene levensopvattingen
De meeste Ghanezen zijn warmhartig, vriendelijk en sociaal, maar de manier waarop ze dat tonen verschilt van de wijze waarop Westerlingen gewend zijn. Ghanezen zijn bovenal hartelijk, open en vertrouwensvol, zelfs ten opzichte van vreemden. Als zijnde een vreemdeling in hun land, probeert men je nog vriendelijker te bejegenen en zal men alle moeite doen je tot hun vriend te maken. Aangezien de Ghanees niet inziet dat hij niet de enige is die dat doet, kan het somtijds wat overdadig en benauwend overkomen. De meeste europeanen raken echter gewend aan het feit dat ze nu eenmaal geregeld object van aandacht zijn. Ghanezen leven hun leven relaxed en zien tijd als een opeenvolging van gebeurtenissen, meer dan een fenomeen dat bestaat uit uren en minuten. Verwacht dus geen stiptheid van ze. Mensen en vriendschapsbanden zijn veel belangrijker dan schema's, planningen en afspraken.
De Taal
Engels is de officiële taal in Ghana en het engels dat de meeste mensen in Ghana spreken is erg simpel, direct en beknopt. Het komt regelmatig over alsof je gecommandeerd wordt, terwijl dit meestal absoluut niet de bedoeling is maar komt omdat de spreker het engels niet geheel meester is. Bijvoorbeeld een zin "Would you please give me the sugar" wordt vaak gebracht als "Give Sugar", terwijl dit echt wel aardig bedoeld wordt. De uitspraak is vaak ook erg verschillend van die van westerlingen, maar dat went snel. Voorbeelden hiervan zijn dat de woorden "work", "hello" en "ask" worden uitgesproken als respectievelijk "weuk", "ehlo" en "aks". Favoriete uitdrukkingen zijn "small small" dat "een klein beetje" betekent en de in restaurants populaire uitdrukking, die meestal een uur nadat een bestelling is gedaan komt: "food is finished, maybe later"
Te pas en te onpas gooit men een "aha" kreet doorheen, vooral wanneer men zelf iets uitlegt worden argumenten versterkt geacht met zo'n "aha". Iemand roepen of de aandacht van een onbekende verlangen gaat niet met een "hey" maar met sis-klanken: "sshh-sshh".
De moerstaal is voor de meeste Ghanezen echter niet het engels, maar een van de ongeveer 75 locale talen, die Ghana kent. Het meest gesproken worden het Twi en Fante, welke in het zuiden en midden van het land dominant zijn. In Tamale en omgeving wonen de Dagomba en die spreken Dagbani. Hieronder staan enkele belangrijke woorden en zinsneden, die erg belangrijk zijn in vooral begroetingen (en begroetingen zijn in Ghana op zich al erg belangrijk als teken van respect).
Welkom: Akwaaba
Goede morgen: dasseba
Goede middag: antire
Goede avond: aninuula
Hoe vindt je ons weer?: tuumassuum?
Hoe was het werk / geld?: naatuma (bieljola)?
Hoe was school?: school bieljola?
Het bevestigende antwoord op bovenstaande begroetingen is simpel: naaaaaa
Hoe gaat het met je?: kawula?
Antwoord hierop (=het gaat goed): (sha) alafeea
Hoe was je slaap?: abjirra?
Mijn slaap was goed: (a) gom bi-eni
Waar ga je naar toe? (a) tjenna?
Blanke man: saleminga
Hoeveel kost dit (bij afdingen)?: ala?
Dit kost 1200 cedis: ala thousand two (hundred)
Ik vind je leuk: ng * borra
Ik heb dorst: kunjuru bama
De zon is heet: wintam tula
Ik wil / ik heb nodig / ik zoek: ng * borla
(Alstubieft) wat is je naam?: (dimsuru) ajuli?
mijn naam is...: unjuli...
vriend: zorri
vader: umba
moeder: mma
broer of zus (ouder dan jezelf): umbjeli
broer of zus (jonger dan jezelf): untessu
klein beetje (small small): bjella bjella
proost: ti-tom daba
Ik vind het lekker (voedsel): diejassa
Ik vind het erg lekker: diejassa pum
* ng wordt als een soort nasale ng klank uitgesproken.
|
 |
|
|
